एक कचोरी, दोन सामोसे. या माणसांवर विश्वास कसा ठेवायचा?  एक वाक्य, एक वेदना, आणि अनमोल, प्रिय नात्यांचे मूक बलिदान

एक कचोरी, दोन सामोसे. या माणसांवर विश्वास कसा ठेवायचा?  एक वाक्य, एक वेदना, आणि अनमोल, प्रिय नात्यांचे मूक बलिदान.

कधीकधी, एखादी व्यक्ती गंमतीने असे वाक्य उच्चारते जे ऐकणाऱ्याच्या काळजाला बाणासारखे भेदते. आजकाल, मेळाव्यांमध्ये आणि सोशल मीडियावर एक वाक्प्रचार विनोदाने वापरला जातो: “एक कचोरी, दोन सामोसे. या माणसांवर विश्वास कसा ठेवायचा!” बोलणारी व्यक्ती क्षणभर हसते आणि पुढे निघून जाते. पण जरा कल्पना करा, जर हे शब्द अशा वडिलांच्या कानावर पडले ज्यांनी आपल्या मुलीच्या सुखासाठी आपले संपूर्ण आयुष्य समर्पित केले आहे, तर त्यांचे काय होईल? प्रत्येक पुरुष खरोखरच विश्वासघातकी असतो का? प्रत्येक पुरुष कपटी असतो का? प्रत्येक पुरुष संशयाला पात्र असतो का? मुळीच नाही. एका व्यक्तीच्या दुष्कृत्यांसाठी संपूर्ण पुरुष जातीला शिक्षा देणे योग्य नाही. म्हणूनच, जर या वाक्याकडे उपहास म्हणून न पाहता, सुधारणा आणि वास्तवाच्या दृष्टिकोनातून पाहिले, तर कदाचित असे म्हणणे अधिक योग्य ठरेल: “दोन कचोऱ्या. एक सामोसा—एका गैर-महरम व्यक्तीवर विश्वास कसा ठेवायचा?” कारण मुद्दा पुरुष असण्याचा नाही, तर तो मानवी चारित्र्याचा आहे. पुरुष म्हणजे एक पिता, एक सावली. तो भावाप्रमाणे रक्षण करतो. तो आजोबांप्रमाणे रक्षण करतो. तो करुणा दाखवतो. तो आजोबांप्रमाणे प्रेम करतो. तो काका आणि मामा म्हणून आधार देतो. लग्नानंतर, तो पती बनतो, जो आपल्या पत्नीसाठी जबाबदारी आणि दयाळूपणाचे प्रतीक असतो. सर्वप्रथम, एका वडिलांचा विचार करा. वडील ही अशी व्यक्ती असते जी आपल्या मुलीबद्दलच्या इच्छा मनातल्या मनात दाबून ठेवते. जेव्हा तिच्यासाठी नवीन कपडे येतात, तेव्हा ते आपल्या जुन्या कपड्यांमध्येच समाधानी राहतात. जेव्हा तिची फी भरण्याची वेळ येते, तेव्हा ते स्वतःच्या गरजा दाबून ठेवतात. जर त्यांची मुलगी आजारी असेल, तर ते रात्रभर तिच्या बिछान्यापाशी बसून राहतात. पण सकाळी, जणू काही घडलेच नाही अशा आविर्भावात ते वागतात. नाही. तो आपल्या मुलीच्या लग्नाच्या दिवशी सर्वांसमोर हसतो, पण आतून मात्र एक गोंधळाची परिस्थिती धुमसत असते. मग, जेव्हा तोच बाप आपल्या मुलीचा निरोप घेतो, तेव्हा तो आपले अश्रू लपवतो आणि म्हणतो, “मुली, आनंदी राहा.” जगाला या वाक्यातला साधेपणा दिसू शकतो, पण त्यामागे एका बापाचं संपूर्ण आयुष्य दडलेलं असतं. मग भावाकडे बघा. लहानपणी तो बहिणीशी भांडतो, तिच्या वस्तू हिसकावून घेतो आणि कधीकधी तिला रागावतो. पण जेव्हा कोणी त्याच्याकडे वाईट नजरेने बघतं, तेव्हा तोच भाऊ एका भिंतीसारखा उभा राहतो. त्याच्या मनात बहिणीसाठी सुंदर शब्द नसतीलही, पण तिच्या सन्मानासाठी तो मनातल्या मनात शांतपणे पहारा देत असतो. जेव्हा त्याची बहीण लग्न करून निघून जाते, तेव्हा तो भाऊ वरवर पाहता सामान्य आयुष्य जगतो, पण जेव्हा ती फोनवर फक्त “मी ठीक आहे,” असं म्हणते, तेव्हा त्याला जाणवतं की ती कदाचित काहीतरी लपवत आहे. मग आजोबा आणि पणजोबा यांच्यासारखी नाती आहेत, ज्यांच्या प्रेमात आयुष्याचा शेवटचा किरण असतो. आजोबा आपल्या नातीला पाहून हसतात. ती जे काही बोलते ते तो प्रेमाने ऐकतो. त्याचे हात थरथरतात, त्याचा आवाज क्षीण होतो, पण प्रार्थनेसाठी वर उचललेले हात तसेच राहतात. मग एके दिवशी, ते हात कायमचे थांबतात. घर तेच राहते. माणसे तीच राहतात. पण एक खुर्ची रिकामी होते, आणि माणूस आयुष्यभर विचार करत राहतो. आजोबांचा आवाज पुन्हा एकदा ऐकायला मिळावा अशी इच्छा आहे. आजोबांच्या हातावर डोकं ठेवून झोपता यावं अशी इच्छा आहे. काका आणि मामा हे सुद्धा असेच जवळचे नाते असते, ज्याचे महत्त्व ते सोबत असतानाही आपण अनेकदा जाणत नाही. लहानपणी त्यांची ओरडणे दुखते. त्यांच्या सल्ल्याने राग येतो, पण जसजसा वेळ जातो, तसतसे आपल्याला कळते की ती ओरडणेसुद्धा प्रेम होते आणि तो सल्ला संरक्षण होता. काही नाती आयुष्यात आवाज करत नाहीत; ती फक्त शांतपणे आपल्यासोबत उभी राहतात. जेव्हा ते निघून जातात, तेव्हा त्यांची शांततासुद्धा ऐकू येते. आणि मग येते पतीची नाती. लग्नानंतर, पुरुष स्त्रीचा जवळचा मित्र बनतो, तिची दुःखे, आजारपण, आनंद, अडचणी आणि भविष्य ही सर्व आपली जबाबदारी मानतो. प्रत्येक पती परिपूर्ण नसतो, जशी प्रत्येक स्त्री परिपूर्ण नसते. पण असे अनेक पती आहेत जे सकाळी घरातून निघताना आपल्या मुलांच्या गरजा मनात ठेवतात. ते दिवसभर कष्ट करतात आणि संध्याकाळी थकलेले परत आल्यावरही मुलांसमोर हसण्याचा प्रयत्न करतात. पत्नीला वाईट वाटू नये म्हणून ते आपल्या समस्या तिला कधीच सांगत नाहीत. हे सुद्धा प्रेमाचेच एक मूक रूप आहे. महरम नात्यांचे खरे मूल्य अनेकदा तेव्हाच कळते, जेव्हा ते आपल्यापासून हिरावले जातात. जेव्हा वडील निघून जातात, तेव्हा घरात सर्व काही असते, पण ते सुरक्षित नसते. जेव्हा भाऊ निघून जातो, तेव्हा सण येतात, पण तो सहजपणा राहत नाही. जर आजोबा आणि आजी वारले, तर घर राहते, पण आशीर्वादाची सावली नाहीशी होते. जर काका किंवा मामा नसतील, तर कुटुंब राहते, पण एक आधार नाहीसा होतो. आणि जेव्हा पती हे जग सोडून जातो, तेव्हा स्त्रीला केवळ एका व्यक्तीच्या विरहाचे दुःख सहन करावे लागत नाही, तर तिच्या आयुष्याचे एक संपूर्ण पर्व अचानक संपते. म्हणूनच, एखाद्या गैर-महरम व्यक्तीच्या काही गोड शब्दांच्या तुलनेत तुमच्या महरम नातेवाईकांच्या खऱ्या प्रेमाला कमी लेखू नका. प्रत्येक गोड शब्द म्हणजे प्रेम नव्हे. प्रत्येक सहानुभूती म्हणजे प्रामाणिकपणा नव्हे आणि तुम्हाला समजून घेण्याचा दावा करणारी प्रत्येक व्यक्ती तुमचे भलेच इच्छिेल असे नाही. गैर-महरम व्यक्ती. मग ती व्यक्ती पुरुष असो वा स्त्री, त्यांच्यासोबतच्या संबंधांमध्ये शरियतचे निर्बंध आहेत. नम्रता आणि सावधगिरी आवश्यक आहे. कधीकधी एक साधे संभाषण मनाला आकर्षित करते, मग ते रोजचे संभाषण बनते, मग ती व्यक्ती आपल्या वैयक्तिक गोष्टी सांगू लागते, मग विश्वास निर्माण होतो आणि हळूहळू ते नाते त्या व्यक्तीची कमजोरी बनते. म्हणूनच धर्माने केवळ पापेच नव्हे, तर माणसाला पापाच्या जवळ नेणारे मार्गही टाळायला शिकवले आहे. नजरेचे रक्षण. संभाषणात नम्रता. अनावश्यक संबंध टाळणे आणि गैर-महरम व्यक्तींसोबत मर्यादा राखणे हे केवळ निर्बंध नाहीत.
उलट, हे सन्मान, शांती आणि हृदयाचे रक्षण आहे. आणि हा सल्ला केवळ स्त्रियांसाठीच नाही, तर पुरुषांसाठीही आहे. गैर-महरम स्त्रीच्या एकटेपणाचा, असहायतेचा, भावनांचा किंवा विश्वासाचा गैरफायदा घेणे हे पुरुषत्व नाही, तर ते चारित्र्यदोष आहे. एक थोर पुरुष तोच असतो जो गैर-महरम स्त्रीच्या सन्मानाचे रक्षण करतो, तिच्या मर्यादांचा आदर करतो आणि अशी जवळीक टाळतो ज्यामुळे दोघांनाही हानी पोहोचू शकते. आपण हेही समजून घेतले पाहिजे की एका वाईट माणसामुळे सर्व पुरुषांना बदनाम करणे अन्यायकारक आहे. ‘पुरुष’ हा शब्द, जो एका कपटी व्यक्तीची प्रतिमा निर्माण करतो, त्यात आपल्या मुलीसाठी कष्ट करणाऱ्या वडिलांचाही समावेश होतो. आपल्या बहिणीच्या सन्मानासाठी उभा राहणाऱ्या भावाचा. आपल्या नातीसाठी प्रार्थना करणाऱ्या आजोबांचा. आपल्या नातीच्या हास्यात आपल्या आयुष्याचा आनंद शोधणाऱ्या आजोबांचा. कठीण काळात आधार देणाऱ्या काका आणि मामांचा. आणि आपल्या कुटुंबाच्या सुखासाठी आपल्या अनेक इच्छांचा त्याग करणाऱ्या पतीचा. तर, पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्ही हे वाक्य उच्चाराल—एक कचोरी, दोन समोसे—तेव्हा तुम्ही या माणसांवर विश्वास कसा ठेवणार? क्षणभर थांबा आणि तुमच्या वडिलांचा चेहरा आठवा. एकेकाळी तुमच्यासाठी लढलेल्या भावाला आठवा. तुमच्या आजोबा आणि आईच्या वडिलांच्या हातांना आठवा, जे एकेकाळी आशीर्वादाप्रमाणे तुमच्या डोक्यावर ठेवले गेले होते. तुमच्या काका आणि आईच्या काकांच्या प्रेमाला आठवा, जे तुम्ही कदाचित एकेकाळी अनुभवले असेल. इतकेच नाही, तर तुमच्या पतीच्या त्या मूक प्रयत्नांनाही आठवा, ज्याबद्दल तुम्ही कदाचित त्यांचे कधीच आभार मानले नाहीत. मग कदाचित तुमचे मन म्हणेल, “दोन कचोऱ्या, एक समोसा—एका गैर-महरम व्यक्तीवर तुम्ही विश्वास कसा ठेवणार!” कारण प्रत्येक माणूस विश्वासघातकी नसतो, प्रत्येक अनोळखी व्यक्ती प्रामाणिक नसते आणि प्रत्येक गोड शब्द प्रेम नसतो. तुमच्या जवळच्या नात्यांची कदर करा. ते जिवंत असताना त्यांच्यावर प्रेम करा. त्यांच्या हातांचे चुंबन घ्या, त्यांच्यासोबत बसा आणि बोला, कारण स्मशानभूमीत उभे राहून पश्चात्ताप करण्यापेक्षा जिवंतपणी जिवंत नात्यांची कदर करणे अधिक चांगले आहे. तुमचे वडील जिवंत असताना, त्यांचा हात धरा. नाहीतर उद्या तुम्हाला फक्त तोच हात आठवेल. तुमचा भाऊ जिवंत असताना, त्याचे ओरडणे ऐका. उद्या तुम्हाला त्यांचा आवाज ऐकण्याची ओढ लागू नये. तुमचे आजोबा आणि पणजोबा जिवंत आहेत तोपर्यंत त्यांच्यासोबत बसा. उद्या ते तिथे असतील, पण ते स्वतः हयात नसतील. तुमच्या काका आणि मामांची कदर करा. त्यांचे प्रेम फक्त जुन्या फोटोंमध्येच राहू नये. आणि तुमच्या पती किंवा पत्नीची कदर करा. कारण काळानुसार लोकांना अनेकदा त्यांच्या हरवलेल्या प्रियजनांची आठवण येते, त्यांच्या संपत्तीची नाही. फक्त हे लक्षात ठेवा: एखाद्या गैर-महरम व्यक्तीच्या वरवरच्या लक्ष वेधण्याच्या नादात तुमच्या खऱ्या महरम नात्यांचे प्रेम गमावू नका. एखाद्या गैर-महरम व्यक्तीचे गोड शब्द काही दिवसांसाठी मनाला आनंद देऊ शकतात, पण वडील, भाऊ, आजोबा, मामा, मामा आणि पती यांचे खरे प्रेम आयुष्यभराचा आधार ठरू शकते. आणि कधीकधी, एखाद्या व्यक्तीला हे सत्य खूप उशिरा कळते—जेव्हा नाती आधीच हातातून निसटलेली असतात आणि डोळ्यात फक्त अश्रू शिल्लक राहिलेले असतात.

अझ कलाम
अॅडव्होकेट गुलाम हुसेन गुलाम जाबिर
बडा आवाला, अकोट, जिल्हा, अकोला, महाराष्ट्र

📞8149934316